Şiddetli karın ağrısı neden olur? Safra kesesi iltihabına dikkat

Şiddetli karın ağrısı, her zaman basit bir hazımsızlıktan kaynaklanmayabilir. Özellikle yağlı yemeklerin ardından ortaya çıkan, karnın sağ üst bölümünde başlayan ve sırt ya da sağ omuza doğru yayılabilen uzun süreli ağrılar, safra kesesi iltihabı olarak bilinen akut kolesistitin belirtisi olabilir. Acıbadem Fulya Hastanesi Genel Cerrahi Uzmanı Dr. İsmail Çalıkoğlu, bu tabloya ateş, bulantı ve kusmanın da eşlik etmesi halinde şikayetlerin ihmal edilmemesi gerektiğini ifade ediyor.
Tıp dilinde akut kolesistit olarak adlandırılan hastalık, safra kesesinde gelişen iltihaplanmayı tanımlıyor. Erken tanı ve zamanında uygulanan cerrahi tedaviyle hastaların kısa sürede sağlıklarına kavuşabildiği belirtilirken, sağlık kuruluşuna geç başvurulması durumunda ciddi komplikasyonlar gelişebiliyor.

Safra kesesi iltihabı neden oluşuyor?

Safra kesesi, karaciğerin ürettiği safrayı depoluyor ve özellikle yağlı yiyeceklerin tüketilmesinin ardından safrayı bağırsağa boşaltarak yağların sindirimine yardımcı oluyor. Safranın içerisinde bulunan kolesterol, safra tuzları ve safra pigmentleri arasındaki dengenin bozulması ise zamanla safra çamuru ve safra taşı oluşumuna neden olabiliyor.
Oluşan taşlardan birinin safra kesesinin çıkış kanalını tıkaması halinde safra akışı engelleniyor. Safra kesesinde biriken safra da iltihaplanmanın gelişmesine yol açabiliyor. Dr. İsmail Çalıkoğlu’nun verdiği bilgiye göre, akut kolesistit vakalarının yaklaşık yüzde 90-95’i safra taşlarından kaynaklanıyor.

Hangi kişilerde safra kesesi iltihabı riski daha yüksek?

Safra kesesi iltihabının kadınlarda erkeklere kıyasla yaklaşık 2-3 kat daha sık görüldüğü belirtiliyor. Östrojen hormonunun safra içerisindeki kolesterol miktarını artırması ve hamilelik sırasında safra kesesi hareketlerinin yavaşlaması, kadınlarda hastalığın daha fazla görülmesinin başlıca nedenleri arasında gösteriliyor.
İleri yaş, aile öyküsü, obezite, diyabet ve yüksek kolesterol de risk faktörleri arasında bulunuyor. Bunun yanı sıra uzun süreli açlık ve hızlı kilo kaybı da safra kesesi iltihabı gelişme riskini artırabiliyor. Sağlıklı kilonun korunması, düzenli fiziksel aktivite yapılması ve dengeli beslenme ise koruyucu önlemler arasında yer alıyor.

Safra kesesi iltihabı nasıl teşhis ediliyor?

Tanı sürecinde öncelikle hastanın yaşadığı şikayetler değerlendiriliyor ve fizik muayene gerçekleştiriliyor. Ardından kan testleriyle vücutta enfeksiyona işaret edebilecek bulgular araştırılıyor. Görüntüleme aşamasında ise ilk tercih edilen yöntem karın ultrasonografisi oluyor.
Ultrason sayesinde safra kesesinde taş bulunup bulunmadığı ve iltihaplanmaya ilişkin bulgular değerlendirilebiliyor. Böylece şiddetli karın ağrısının altında yatan nedenin belirlenmesi ve uygun tedavi yönteminin planlanması amaçlanıyor.

Tedavide erken cerrahi neden önem taşıyor?

Akut safra kesesi iltihabının tedavisinde ilk aşamada iltihabın kontrol altına alınması hedefleniyor. Hastaya sıvı tedavisi ve ağrı kontrolü uygulanırken, gerekli görülen durumlarda antibiyotik tedavisine de başvurulabiliyor. Ancak ilaç tedavisi çoğu durumda hastalığa neden olan temel sorunu ortadan kaldırmıyor.
Dr. İsmail Çalıkoğlu, uygun hastalarda kalıcı tedavi amacıyla safra kesesinin cerrahi olarak çıkarılmasının önerildiğini belirtiyor. Günümüzde akut safra kesesi iltihabı tanısı konulan ve ameliyata engel bir sağlık problemi bulunmayan hastalarda erken laparoskopik cerrahi tercih ediliyor.
Belirtilerin ortaya çıkmasının ardından ilk 72 saat içinde gerçekleştirilen ameliyatın teknik açıdan daha güvenli bir süreç sağladığı, hastanede kalış süresini ve komplikasyon riskini azalttığı ifade ediliyor. Laparoskopik yöntem ayrıca ameliyat sonrasında daha az ağrı, daha düşük enfeksiyon riski ve günlük yaşama daha kısa sürede dönüş açısından avantaj sağlıyor.
Tedavinin gecikmesi halinde ise safra kesesinde delinme, yaygın karın zarı enfeksiyonu ve sepsis gibi yaşamı tehdit edebilecek ciddi sorunlar gelişebiliyor. Bu nedenle özellikle sağ üst karında başlayan ve uzun süren şiddetli ağrının ateş, bulantı veya kusmayla birlikte görülmesi durumunda belirtilerin basit bir hazımsızlık olarak değerlendirilmemesi gerektiği vurgulanıyor.